Zakres prac VLM — od zakazu zatrzymywania do płyt najazdowych

Ten artykuł jest listą kontrolną. Przechodzimy przez wszystkie typowe działania kierujące ruchem, jakie mogą być potrzebne przy transporcie ponadgabarytowym, z uwagą na to, ile czasu wymaga każde z nich i które z nich potrafią wyznaczyć datę przejazdu.

1. Czasowy zakaz zatrzymywania

Na czym polega: ustanowienie i oznakowanie strefy, w której nie wolno zatrzymywać ani parkować, na czas przejazdu transportu.

Po co: zaparkowany samochód osobowy w wąskiej ulicy jest fizyczną przeszkodą, której nie da się objechać zestawem o szerokości pięciu metrów. Bez skutecznego zakazu ryzykujesz, że transport stanie w środku miasta.

Co wymaga: uzgodnienia z gminą lub zarządcą drogi, wydania odpowiedniego zarządzenia, wystawienia oznakowania z wyprzedzeniem umożliwiającym skuteczne działanie wobec kierowców oraz — w razie potrzeby — usunięcia pojazdów, które mimo wszystko zostały zaparkowane.

Wyprzedzenie: to zwykle najdłuższy termin w całym łańcuchu VLM. Wymaga zarówno procedury urzędowej, jak i faktycznego czasu ekspozycji oznakowania. Konkretne terminy różnią się między gminami — to pierwsza rzecz, którą trzeba ustalić przy planowaniu.

Ścieżka krytyczna: tak, praktycznie zawsze.

2. Demontaż i uchylanie znaków drogowych

Na czym polega: czasowe zdjęcie, przestawienie albo uchylenie znaku drogowego, który koliduje z gabarytami ładunku.

Po co: znak na wysięgniku nad jezdnią, znak na słupku w łuku, tablica kierunkowa — wszystko to potrafi być przeszkodą dla ładunku o wysokości powyżej czterech metrów albo szerokości powyżej trzech i pół metra.

Co wymaga: uzgodnienia z zarządcą drogi, ekipy ze sprzętem, a przede wszystkim — przywrócenia stanu pierwotnego po przejeździe. To nie jest opcja, to część zlecenia.

Wyprzedzenie: krótsze niż przy zakazie zatrzymywania, ale wymaga dostępności ekipy i uzgodnienia okna czasowego.

Uwaga: czynność wykonana bez uzgodnienia to ingerencja w infrastrukturę drogową bez podstawy. Nie ma tu miejsca na inicjatywę własną w terenie.

3. Elementy małej architektury miejskiej

Na czym polega: czasowy demontaż słupków, barierek, koszy, donic, stojaków rowerowych.

Po co: te same powody co przy znakach, tylko w skali chodnika i skrzyżowania. Zestaw wchodzący w łuk potrzebuje przestrzeni po zewnętrznej stronie, której w normalnym stanie nie ma.

Co wymaga: uzgodnienia z gminą, ekipy, transportu zdemontowanych elementów oraz ponownego montażu.

Wyprzedzenie: zależne od gminy i liczby elementów.

4. Sygnalizacja świetlna

Na czym polega: przestawienie lub uchylenie masztów sygnalizacyjnych, czasowe wyłączenie sygnalizacji albo przełączenie jej w tryb umożliwiający przejazd.

Po co: maszt sygnalizacyjny nad skrzyżowaniem to jedna z najczęstszych przeszkód dla transportów wysokich.

Co wymaga: uzgodnienia z zarządcą sygnalizacji, dostępności wyspecjalizowanej ekipy, okna czasowego, w którym skrzyżowanie może funkcjonować w trybie awaryjnym, oraz zabezpieczenia ruchu na czas prac.

Wyprzedzenie: znaczące. Ekipy zajmujące się sygnalizacją są zasobem ograniczonym.

Ścieżka krytyczna: często tak, zwłaszcza przy transportach wysokich w terenie miejskim.

5. Płyty najazdowe

Na czym polega: ułożenie płyt — stalowych albo z tworzywa sztucznego — w celu rozłożenia nacisku i zwiększenia nośności podłoża.

Po co: nawierzchnia, chodnik, pobocze albo teren nieutwardzony mogą nie wytrzymać nacisku zestawu. Do tego dochodzi infrastruktura podziemna: przyłącza, studzienki, kanalizacja. Płyty chronią i podłoże, i to, co pod nim.

Dobór materiału: płyty z tworzywa są lżejsze i łatwiejsze w układaniu, stalowe przenoszą wyższe naciski. Wybór zależy od masy zestawu, nacisków na oś i charakterystyki podłoża — to decyzja techniczna, nie preferencja.

Co wymaga: transportu płyt, sprzętu do rozładunku i układania, czasu na ułożenie przed przejazdem i zebranie po.

Wyprzedzenie: zależne od dostępności płyt i sprzętu. Przy dużych ilościach to osobne przedsięwzięcie logistyczne.

6. Zamykanie skrzyżowań i zjazdów

Na czym polega: czasowe wyłączenie z ruchu skrzyżowania, zjazdu albo odcinka drogi na czas przejazdu.

Po co: manewr zestawu na skrzyżowaniu potrafi zająć całą jego powierzchnię, w tym pasy przeciwnego kierunku.

Co wymaga: zarządzenia ruchowego, oznakowania, personelu na miejscu, a w zakresie zastępującym policję — pojazdów BF4 obsługiwanych przez pomocników administracyjnych albo pilotów z uprawnieniami władczymi.

Uwaga na granicę kompetencji: samo posiadanie certyfikatu RSA nie uprawnia do wykonywania czynności zastępujących policję. To osobna warstwa uprawnień.

7. Oznakowanie objazdów

Na czym polega: ustawienie oznakowania kierującego pozostały ruch na trasy alternatywne.

Co wymaga: zaplanowania trasy objazdu, uzgodnienia z zarządcą, oznakowania oraz jego usunięcia po zakończeniu.

8. Przywrócenie stanu pierwotnego

Nie jest to osobne działanie, tylko obowiązek towarzyszący większości powyższych. Warto go jednak wyodrębnić, bo:

• wymaga osobnego okna czasowego i osobnej obecności ekipy
• bywa przedmiotem odbioru przez zarządcę
• jego zaniedbanie generuje odpowiedzialność i psuje relację z gminą, do której wrócisz przy następnym transporcie

Firma, która zostawia po sobie porządek, dostaje uzgodnienia szybciej. To nie jest sentymentalizm, tylko praktyka.

Jak to poskładać w harmonogram

Zasada jest jedna: planuj wstecz od daty przejazdu.

Ustal, które działania są potrzebne. Dla każdego ustal wymagane wyprzedzenie — u konkretnej gminy i konkretnego zarządcy, bo to się różni. Najdłuższy termin w łańcuchu wyznacza moment, w którym musisz zacząć.

Typowa kolejność, od najwcześniejszego:

1. Uzgodnienia i zarządzenia — zakazy zatrzymywania, sygnalizacja, zamknięcia
2. Rezerwacja zasobów — ekipy, płyty, sprzęt
3. Ekspozycja oznakowania zakazu zatrzymywania — z wyprzedzeniem umożliwiającym skuteczność
4. Prace przygotowawcze — demontaż znaków, małej architektury, ułożenie płyt
5. Przejazd
6. Prace przywracające — ponowny montaż, zebranie płyt, usunięcie oznakowania
7. Odbiór

Nasz planer wyprzedzenia VLM generuje taką oś automatycznie na podstawie wybranego zakresu prac, z eksportem do kalendarza.

Podstawa prawna

• Zarządzenie ruchowe wydawane przez właściwy organ zarządzający drogą
• RSA 21, MVAS 99, ZTV-SA 97
• § 29 ust. 3 StVO wraz z VwV-StVO
• Przepisy gminne i uzgodnienia z zarządcami infrastruktury

Terminy wyprzedzenia różnią się między gminami i zarządcami — ustal je każdorazowo indywidualnie.